• Natura Natura

    Przyroda, in. natura – w najszerszym znaczeniu wszechświat, rzeczywistość. Termin ten obejmuje także zjawiska fizyczne oraz życie – bez uwzględnienia wytworó...

  • Religia Religia

    Religia – system wierzeń i praktyk określający relację między różnie pojmowaną sferą sacrum i sferą boską a społeczeństwem, grupą lub jednostką. Manifestuje ...

  • Polityka Polityka

    Polityka – pojęcie z zakresu nauk społecznym, rozumiane na wiele sposobów. U Arystotelesa polityka jest rozumiana jako rodzaj sztuki rządzenia państwem, któr...

  • Rekreacja Rekreacja

    Rekreacja, aktywny wypoczynek – forma aktywności umysłowej lub fizycznej podejmowana poza obowiązkami zawodowymi, społecznymi, domowymi i nauką. Stosowana w ...

  • Sztuki wizualne Sztuki wizualne

    Sztuki wizualne – pojęcie obejmujące różne dziedziny twórczości artystycznej, które odbierane są przez widza poprzez wzrok. Kategoria stosowana jest zatem wo...

  • Transport Transport

    Transport – przemieszczanie ludzi, ładunków w przestrzeni przy wykorzystaniu odpowiednich środków. Potrzeby transportowe należą do grupy potrzeb wtórnych czł...

  • Teatr Teatr

    Teatr – rodzaj sztuki widowiskowej, w której aktor lub grupa aktorów na żywo przedstawia sztukę dla zgromadzonej publiczności. Terminem teatr określa się też...

  • Literatura Literatura

    Literatura – wszystkie "sensowne twory słowne”, czyli dzieła artystyczne, tj. literatura piękna, oraz teksty użytkowe, tj. literatura stosowana, zachowane w ...

  • Muzyka Muzyka

    Muzyka – sztuka organizacji struktur dźwiękowych w czasie. Jedna z dziedzin sztuk pięknych, która wpływa na psychikę człowieka przez dźwięki. Struktury dźwię...

  • Fotografia Fotografia

    Fotografia – zbiór wielu różnych technik, których celem jest zarejestrowanie trwałego, pojedynczego obrazu za pomocą światła. Potoczne znaczenie zakłada wyko...

  • Kinematografia Kinematografia

    Kinematografia – dziedzina działalności człowieka związana z produkcją filmów oraz ich rozpowszechnianiem i wyświetlaniem w kinach. Przemysł filmowy w poszcz...

  • Przestrzeń kosmiczna Przestrzeń kosmiczna

    Przestrzeń kosmiczna – przestrzeń poza obszarem ciał niebieskich. Za granicę pomiędzy ziemską atmosferą a przestrzenią kosmiczną przyjmuje się umownie wysoko...

  • Marka Marka

    Marka, inaczej znak fabryczny, znak firmowy – znak określający producenta: nazwa lub symbol graficzny umieszczany na wyrobach w celu ochrony przed naśladowni...

  • Technologia Technologia

    Technologia – metoda przygotowania i prowadzenia procesu wytworzenia lub przetwarzania jakiegoś dobra lub informacji. Technologia może oznaczać konkretny pro...

  • Podróż Podróż

    Podróż – zmiana miejsca pobytu na odległe. Osoba podróżująca pieszo to wędrowiec, podróżujący środkiem komunikacji to podróżny lub wojażer. W odróżnieniu od ...

  • Hobby Hobby

    Hobby – czynność wykonywana dla relaksu w czasie wolnym od obowiązków. Może łączyć się ze zdobywaniem wiedzy w danej dziedzinie, doskonaleniem swoich umiejęt...

  • Nauka Nauka

    Nauka jest jednym z rodzajów wiedzy ludzkiej. Pod względem poznawczym wydaje się być wiedzą najlepszą, najbardziej adekwatnie opisującą rzeczywistość. Ten wy...

  • Sport Sport

    Sport – wszelkie formy aktywności fizycznej, które przez uczestnictwo doraźne lub zorganizowane wpływają na wypracowanie lub poprawienie kondycji fizycznej i...

  • Gra Gra

    Gra – czynność o ustalonych zasadach, w której udział bierze jedna lub więcej osób. Od innych rozrywek grę oddziela istnienie ścisłego zbioru zasad gry, od i...

  • Program telewizyjny Program telewizyjny

    Program telewizyjny – telewizyjna produkcja audiowizualna, podstawowa jednostka ramówek stacji telewizyjnych, która charakteryzuje się określonym gatunkiem t...

  • Film Film

    Film – utwór audiowizualny, składający się ze scen, które składają się z jednego lub więcej ujęć. Pierwotnie filmy wyświetlano w kinach, współcześnie również...

Historia

Historia – nauka humanistyczna i społeczna, która zajmuje się badaniem przeszłości, a w znaczeniu ścisłym badaniem działań i wytworów ludzkich, aż do najstarszych poświadczonych pismem świadectw, w odróżnieniu od prehistorii, archeologii, antropologii lub historii naturalnej. Wynikiem badań historycznych jest opis dziejów.
Metoda pracy historyka polega na badaniu zjawisk minionych poprzez krytyczną interpretację ich pozostałości i świadectw źródeł, w celu dotarcia do pewnych faktów, które ułożone chronologicznie przedstawiane są w postaci narracji.

image

1. Pojęcie, zakres i miejsce wśród innych nauk
Historia jest najczęściej pojmowana w dwóch odrębnych znaczeniach – jako res gestae, czyli dzieje – przeszłość jako taka oraz rerum gestarum, czyli wszelkie relacje o tej przeszłości, w tym historiografia.
Wyraz "historia” pochodzi od greckiego słowa ἱστορία istoria, pierwotnie znaczącego "badanie, dochodzenie do wiedzy” oraz "wiedza zdobyta poprzez badanie”. Herodot użył tego słowa do określenia charakteru swojej pracy rozpoczynającej się słowami "Oto przedstawienie badań gr. ἱστορίης ἀπόδεξις istories apodexis Herodota z Halikarnasu.” Od tego sformułowania bierze swój początek nazwa całej nauki, mimo że popularny tytuł nadawany jego dziełu – Ἱστορίαι Istoriai – po polsku tłumaczony jest zazwyczaj jako Dzieje.
Tradycyjnie, za okres podlegający badaniom historycznym uważa się dzieje od powstania cywilizacji opartej na przekazie pisemnym, dla wcześniejszych dziejów rezerwując termin prehistoria. Z takiego podejścia wynika chronologiczna rozbieżność początków historii na różnych obszarach świata i w różnych cywilizacjach. W ostatnich stuleciach przedmiot badań się jednak nieustannie poszerzał i pogłębiał, obejmując wszystkie kontynenty świata, również wiele kultur niepiśmiennych oraz nowe zagadnienia antropologiczne. Metodologię historyczną cechuje poszukiwanie logicznej konstrukcji przyczynowo-skutkowej przy krytycznym podejściu do źródeł historycznych.
Starożytni Grecy uważali historię za jedną ze sztuk. Historia nie jest łatwa do zaklasyfikowania wśród nauk. Jeśli bowiem przyjąć jej cel czysto faktograficzny, polegający na ustaleniu biegu zdarzeń i wyjaśnieniu stosunku przyczynowo-skutkowego, staje się ona nauką nieomalże ścisłą zobacz: Historiografia. Jednak widząc w niej naukę, która zajmuje się jednorazowymi wydarzeniami, a nie prawidłami – jej charakter ściśle naukowy staje się niejednoznaczny. Jeśli przyjąć jej umiejętność wskazywania na stosunek biegu zdarzeń do ewolucji cywilizacji, zauważymy, że ociera się ona o aspekty etyczno-społeczne, co zbliża ją do filozofii lub socjologii zobacz: filozofia historii.

2. Specjalizacje
Z zasadniczej odmienności źródeł dotyczących różnych epok i dziedzin ludzkiej działalności, a co za tym idzie wymagających odmiennego warsztatu, historia dzieli się na szereg specjalizacji.

2.1. Specjalizacje Epoki historyczne
Podstawowy podział odpowiada w zasadzie klasycznemu podziałowi na epoki historyczne. Z tych samych założeń metodologicznych wyłącza się z zakresu badania historii czasy sprzed wynalezienia pisma prehistorię. Klasyczny podział epok dla historii Europy wyróżnia:
wczesna nowożytność – czasy od średniowiecza do przełomu XVIII- XIX wieku, czyli do rewolucji francuskiej 1789 lub do końca kongresu wiedeńskiego 1815. W Polsce przyjęło się liczyć do trzeciego rozbioru Rzeczypospolitej 1795 lub do Wiosny Ludów 1848.
starożytność – czasy do roku 476, czyli upadku Imperium Rzymskiego. Odróżnia się w niej przede wszystkim badania nad starożytnym Egiptem, nad kulturami Bliskiego Wschodu, nad starożytną Grecją i nad Imperium Rzymskim.
średniowiecze – czasy od starożytności do przełomu XIV i XV wieku, czyli wynalezienia druku przez Gutenberga 1440 i odkrycia Ameryki 1492 dla zachodniej części Europy, a dla wschodniej części kontynentu – zdobycia Konstantynopola przez Turków 1453. Średniowiecze dzieli się na wczesne średniowiecze do V- XII wieku, klasyczne XII – XIV wiek i późne wieki XIV- XV. Istnieje pogląd głównie wśród niektórych historyków francuskich, że podział ten jest cywilizacyjnie sztuczny i należałoby okres średniowiecza rozciągnąć aż do oświecenia.
historia najnowsza – od 1914 roku do dziś.
tzw. "długi wiek XIX” – jest to okres od rewolucji francuskiej do wybuchu I wojny światowej
Periodyzacja od lat należy do grupy ważnych problemów badawczych i metodologicznych historii. Problem momentów początku i końca poszczególnych epok ma bogatą literaturę. Istnieją również koncepcję odrzucające klasyczny podział na epoki – m.in. koncepcja "długiego trwania” Fernanda Braudela i "długiego średniowiecza” Jacques’a Le Goffa.

2.2. Specjalizacje Obszar badań
Klasyczny podział na epoki, okazuje się nieprzydatny, gdy obiektem poznania historycznego staje się zjawisko o dłuższym trwaniu, którego zbadanie wymaga podejścia głęboko diachronicznego, na przestrzeni wielu epok. Pod tym względem wyróżnia się:

Święto

Święto może mieć charakter religijny np. Szczodre Gody, narodowy np. Święto Niepodległości, państwowy np. Dzień Solidarności i Wolności lub międzynarodowy np...

Rok

Rok – odstęp czasu między dwoma jednakowymi położeniami Ziemi w jej ruchu po orbicie wokół Słońca. Analogicznie można mówić o roku marsjańskim lub wenusjańsk...

Miesiąc

Miesiąc – jednostka czasu. Pierwotnie miesiąc wywodził się z cyklu księżycowego, tj. 29 i pół dnia jakie Księżyc potrzebuje na przejście wszystkich swych faz...